Bút tích của nhạc sĩ Hoàng Vân (năm 1994 lúc ông sang Paris, để chuẩn bị cho buổi diễn tác phẩm của ông, tổng phổ ko có, ông rút cây viết viết lại bài bác cho dàn phù hợp xướng tập).

Bạn đang xem: Ca khúc quảng bình quê ta ơi

Nếu ai hỏi vày sao?

“Tuyệt diệu”, “còn mãi mãi”, “vĩnh cửu”, “xuất thần” là một vài tính từ khi tín đồ Quảng Bình cùng người hâm mộ nhạc sĩ thốt ra khi nói tới bài Quảng Bình quê ta ơi. Vì sao bài hát lại sở hữu sức lan tỏa rộng đến như vậy? Quảng Bình quê ta ơi là một tác phẩm rất khó phân tích đến nhà nghiên cứu âm. Ta có thể đào sâu rất nhiều khía cạnh được thực hiện trong thành tích như cách thức ứng dụng âm hưởng dân ca, cách sử dụng điệu thức, cấu trúc, ca từ…

Tôi thử rải rác đi giải mã thắc mắc Tại sao Quảng Bình quê ta ơi lại hay chũm mà một người các bạn đã ra cho tôi như một đầu bài thi so sánh âm nhạc.

Nghệ thuật ca từ cùng kỹ thuật tạo ra giai điệu

Có lẽ đặc điểm người ta thường nói tới nhất là công dụng “giọng Quảng Bình” của bài bác hát, làm cho tất cả những người dân Quảng Bình yêu nó. Vậy nhạc sĩ sẽ làm gắng nào để nhưng mà lúc hát ca sĩ không cần phải nhấn nhá đã gồm hơi hướng của giọng Quảng? Câu trả lời có sống ngay trên bản nhạc, ta thấy phần lớn các từ hầu hết được hát bởi luyến ít nhất hai nốt nhạc.

Ta có thể đưa vài lấy ví dụ như sau: đều từ vết sắc sẽ tiến hành hát chủ yếu bằng quãng 2, 4 luyến lên: nếu (đô-pha), chúng (đô-pha), ngói (xon-đô)…

*

Nhiều từ không tồn tại dấu cũng khá được hát trên hai nốt:  cực, cơ (la-xon hay sib-xon tùy bạn dạng và tùy ca sĩ), về tối tăm, tăm (la-xon).

*

Có những dấu sắc cùng dấu hỏi được hát hệt nhau như trong câu “Quảng Bình, bao mến thương”, từ mến dấu sắc, được hát như từ Quảng, lốt hỏi (đô đen chấm-xon kép, quãng 5).

*

Và một ví dụ nữa: câu “đắt” độc nhất vô nhị trong kỹ thuật sử dụng luyến láy cùng dấu giọng của bài bác là câu “Rằng tất cả đắng cay nên chừ mới bao gồm ngọt bùi”: trường đoản cú chừ, vết huyền (rê-đô) được hát bằng hai nốt cao hơn từ mới (xon-đô), vệt sắc. Nhạc sĩ sẽ mã hóa ngôn ngữ đặc thù của xứ Quảng bởi kỹ thuật âm nhạc, chứ thiệt ra đa số từ vựng đặc trưng của giọng Quảng ko nhiều, cả bài xích chỉ bao gồm hai chữ chừ và chữ vô!

*

Nguồn cảm giác dâng trào của nhạc sĩ trước bao nhiêu điều mong mỏi nói tới, muốn ngợi ca ở mảnh đất nền này buộc ông đề nghị làm tới tía lời. Trường hợp như vào Bài ca giao thông vận tải câu hỏi có bốn lời có vẻ như “dễ dàng” hơn bởi sự luyến láy của kỹ thuật phát triển giai điệu chỉ nhấp vào luyến láy của một số từ trụ cột của câu (những được hát trên 5 nốt nhạc), trong Quảng Bình quê ta ơi, câu hỏi này trở ngại hơn nhiều. Tiếng Việt là ngữ điệu có thanh điệu, cha lời này được hát bên trên một giai điệu nhưng mỗi từ sẽ “bị” cố định trên nhị nốt nhạc như sẽ nói ở trên, tức là bắt buộc cả cha lời làm sao vừa nên cùng một vệt (hoặc gần một vết - tuy nhiên lúc hát ta áp dụng được chiều cao tương đối của các dấu ngay sát nhau), vừa làm sao phải tuân thủ theo đúng vần và ý nghĩa của từng lời. Một thử thách khó cơ mà ta hoàn toàn có thể ví như cách thức một phiên bản Prélude và Fugue thời J.S. Bach mà nhạc sĩ tự đề ra cho chính mình. Với ông đã làm cho được điều đó, mỗi lời, từng câu vẫn còn khiến cho rung đụng từng con bạn Quảng Bình bao nhiêu năm sau khi ca khúc ra đời.

Kỹ thuật luyến láy nhưng mà ta vừa phân tích không chỉ để nhấn mạnh giọng nói đặc biệt địa phương, kia cũng đó là chìa khóa cải cách và phát triển giai điệu của bài. Sự dìm nhá của từng từ được hát trên hai nốt tạo nên câu hát trở cần uyển chuyển, đằm thắm, khiến cho một chiếc chảy miên man nhưng tất cả lại được hát trên một âm vực rất rộng (gần nhị quãng 8), toàn bộ những điều đó đã tạo ra sức thu hút không cưỡng nổi của giai điệu bài Quảng Bình quê ta ơi. Điều này tương đối hiếm vào ca khúc Việt và trong ca khúc của Hoàng Vân sau này.

Ca từ bỏ của bài xích hát “rằng bao gồm đắng cay nên chừ mới gồm ngọt bùi

Lệ Thủy là huyện rất nam sinh hoạt miền duyên hải của Quảng Bình. Giọng hò Lệ Thủy đã trở thành nổi giờ đồng hồ và không còn xa lạ với tất toàn bộ cơ thể Việt phái mạnh từ những năm sáu mươi nhờ vào lời bài xích hát Quảng Bình Quê ta ơi. Con kiến Giang, Bến Tiến, Đại Phong… trên cánh đồng lúa trĩu hạt của vụ mùa rộn rã người dân cày đi gặt đi chở rơm chở lúa, từng tên địa điểm về theo từng câu hò thấm đẫm trung tâm hồn khu đất Quảng. Trong chuyến hành trình về Quảng Bình theo vết chân thân phụ vào tháng năm năm 2019, chị Hải Lý, một trong những trưởng hội dân ca bảo đảm hò Lệ Thủy thuộc cả hội của chị tiếp chúng tôi tại nhà. Trong bạn dạng thu trước tiên với ca sĩ Kim Oanh, đoạn dạo đầu của Quảng Bình quê ta ơi bằng bầy thập lục được thay bằng tiếng nguyệt điểm phách. Và điều thật lạ, sau đoạn “dạt dào tình quê”, bọn họ chuyển luôn sang hát mấy chục khổ hò Lệ Thủy, và lại bắt nhịp lại vào bài xích hát Quảng Bình quê ta ơi.

Lý Hòa cùng Cháy Lập nằm trong huyện ba Trạch không có tên trong các địa danh bài bác hát, nhưng rất nhiều cồn mèo ở quang đãng Phú đánh thức ngay hình ảnh của “chị dân quân canh chừng trên biển” với “anh đồng chí canh gác thai trời”. Từ bên trên rừng xuống biển, trường đoản cú đồng bởi qua cồn cát, từ làn gió mát trước cơn giông với bầu trời mây đen vần vũ tương phản nghịch với cánh đồng lúa chín chết giả ngàn mất vào chân núi phía xa tới thành phố Đồng Hới an ninh trên bờ Nhật Lệ. Quảng Bình mở ra từng cảnh, từng câu trong bài hát, làm sao người Quảng ko rung cồn tận lòng lòng.

Thế nhưng không chỉ có có “Quảng Bình, bao quí thương”. Trong bài hát, ta còn gặp mặt những chân lý bất di bất dịch có tính chất bao quát, ví dụ như mối quan hệ quá khứ - hiện tại “rằng bao gồm đắng cay buộc phải chừ mới gồm ngọt bùi” chúng ta gặp hầu hết con fan bình dị thêm bó với quê nhà “chị dân quân, anh chiến sĩ, anh công nhân, anh thanh niên, tầm tuổi thanh xuân, những mẹ những chị…” bao đon đả ở Quảng Bình nhưng lại cũng là nghỉ ngơi khắp những miền khu đất nước. Chúng ta có sự lạc quan trong hoàn cảnh chiến tranh quyết liệt “hẹn ngày thành công ta đã về trong một nhà”. Chúng ta có rất nhiều lời khuyên cho những thế hệ tương lai “giữ lấy đất trời của quê nhà ta, giữ lấy đầy đủ gì mà lại ta yêu quý”. Đó là đa số điều thân cận và thân ở trong với bất kể người việt nam nào. Riêng nhưng chung, thông thường mà riêng, yêu Quảng Bình là yêu đất nước, hình hình ảnh đất nước lồng vào khung cảnh Quảng Bình, đó đó là điều tạo cho bài hát này không những được thương yêu ở Quảng Bình mà đã trở thành tài sản bình thường của tất cả những tín đồ con Việt.

Cấu trúc chiến thắng và ngữ điệu âm nhạc

Cấu trúc của Quảng Bình quê ta ơi là một cấu trúc tùy hứng bên trên khuôn phép. Mực thước là đặc điểm một vở diễn trong các số ấy âm nhạc là khuôn nền cùng lời là những bức tranh chứ không hẳn khuôn phép theo phong cách phân tích bề ngoài tác phẩm đẳng cấp cổ điển.

Ta có thể chia làm bốn phần. Về điệu thức, người sáng tác sử dụng ngũ cung cùng với kỹ thuật gửi điệu giữa ba thang âm - thang âm chính: trộn xon la đô rê pha, phần một: pha xon xib đô rê pha, cùng phần ba: trộn xon xib đô mib pha. Cách tiến hành chuyển điệu này phối kết hợp những gì tinh hoa của kỹ thuật dân gian với kinh điển, làm cho sức bạo phổi và bề dầy trong kết cấu giai điệu của tác phẩm.

Phần một tương đương với phần mở cảnh với hai vế câu hỏi - trả lời, mỗi vế trên một khuôn 4 nhịp. Đơn giản và gần cận tới mức ta hoàn toàn có thể hát cho bất kể vùng quê nào. Trừ sự lộ diện ở phía trên một nguyên tố kịch tính gieo sự sẵn sàng tò mò cho những người nghe vị hai chữ “nên chừ”.

Điệu thức của phần này lộ diện của nốt xib (xi giáng) cho từ sao nên gồm chuyển điệu giữa hai thang âm sau:

*

Phần hai, “vào cảnh”, của “nhân đồ gia dụng chính”, Quảng Bình, mà ta rất có thể gọi là “thân bài”, xuất xắc “phát triển”. Đây là chữ ký và vết ấn của nhà cửa với kỹ thuật hát xô của một khổ hò trong khoảng 12 nhịp (5 lần khoan khoan hò khoan). Điệu thức phần này là điệu cơ bản của cả bài.

 

Phần hai này được chấm dứt bằng một câu dài 8 nhịp và ở đó phong cảnh Quảng Bình được hé lộ dần với giờ hò khoan Lệ Thủy và dòng sông loài kiến giang.

Phần ba lên rất cao trào với đỉnh cao là con bạn Quảng Bình “Ơi chị dân quân trông coi ven biển, ơi anh chiến sỹ canh gác thai trời”.

Xem thêm: Các Loại Dung Dịch Vệ Sinh Phụ Nữ, Top 13 Dung Dịch Vệ Sinh Phụ Nữ Tốt Nhất Hiện Nay

*

Về thang âm điệu thức, tác giả cho sự mở ra rất đắt của nốt mib (mi giáng). Thật ra nhị câu hò đầu chỉ được hát bên trên một kết cấu ba âm pha-mib-đô, tạo nên một dư âm thật đặc biệt. Ở đây những từ không còn được hát trên nhì nốt nữa. Đến câu “mỗi một ngày qua”, ông thực hiện âm la để quay trở lại điệu chủ yếu kết câu “quê ta trưởng thành”.

*

Về tinh ma giới thân phần tía và phần bốn, vấn đề trở nên tinh vi hơn: nhị câu “Mỗi một ngày hôm qua quê ta trưởng thành, phân tử giống phương pháp mạng sẽ nảy mầm, nảy mầm xanh tươi” (lời 1) hoàn toàn có thể coi là liên hiệp của phần ba. Nhưng lại vai trò của câu “Quảng Bình quê ta ơi” (cả tía lời) cũng rất có thể vừa nhập vai trò kết của phần ba, nhưng nó lại cũng hoàn toàn có thể là yếu tố báo hiệu của phần tư (là phần kết), chính vì dòng giai điệu tương tự như cách áp dụng điệu thức không cho ta thấy ranh con giới thiệt sự của hai phần.

Tính liên kết tuôn tung của mẫu giai điệu, của dòng xúc cảm của người sáng tác được cảm nhận rất rõ nhờ câu hát thông tin này. Tôi chẳng thể không thúc đẩy tới chuyên môn được áp dụng nhiều trong nhạc truyền thống, ví dụ điển hình trong điệu hát dọc trong Hát văn vào đó yếu tố báo hiệu là bốn từ lúc cuối của câu sáu (thể lục bát) được hát trước rồi hát lại cả câu thơ sáu nhằm vào điệu. Họ sẽ xoay lại ý tưởng phát minh này ở trong phần phân tích kế tiếp.

Phần tư thực sự được ban đầu bằng câu “Giữ lấy đất trời của quê nhà ta”. Thang âm đã trở về điệu chính của cả bài, với cùng một nhịp điệu thúc đẩy hơn chứ không dàn trải. Nhưng ngôn từ lời hát thì vẫn là thường xuyên ý của nhì câu hò của phần ba. Sự làm nhòe ranh ma giới chính là một trong những thủ pháp khiến cho sức sexy nóng bỏng liên trả của tác phẩm. Còn nếu không đọc kỹ phiên bản thảo để phân tích thì sẽ tương đối khó chú ý ra hồ hết ranh giới bị có tác dụng nhòe này.

Âm tận hưởng dân ca - nếu như chưa phải là hò khoan Lệ Thủy?

Trong phần này, họ hãy cùng thử tìm thấy những bắt đầu xác thực của các làn điệu dân ca trong bài bác Quảng Bình quê ta ơi. Nhiều chủ kiến cho rằng Hoàng Vân lấy nhiều xúc cảm trên các điệu Hò khoan Lệ Thủy để chế tạo Quảng Bình quê ta ơi, hay quan niệm chung nhận định rằng bài này đậm dư âm dân ca Quảng Bình. Tôi chưa đi vào nghiên cứu và so sánh Hò Lệ Thủy, cơ mà theo chủ ý chủ quan lại của tôi, trong thành tích này, điểm đầu tiên về âm hưởng dân ca được biểu hiện ở địa điểm ông áp dụng ngũ cung với sự chuyển điệu. Đó là cũng chính là phần duy nhất nhưng ta rất có thể phân tích ví dụ như đang phân tích ở trên.

Vì sao Hò khoan Lệ Thủy? Thật tiện lợi khi bảo rằng khổ hò xô ở vị trí hai của bài là lấy dư âm trực tiếp từ các điệu Hò khoan Lệ Thủy. Về nguồn cảm hứng thì ta tất cả thể chắc chắn là những bài xích Hò đã có tác dụng ông rung động, nhưng về thang âm và kỹ thuật thì tôi có thể khẳng định là không. Các bạn đã bao giờ thử nghe một điệu Lệ Thủy chưa? Khổ xô của Lệ Thủy (“là hò hò khoan”) là khổ xô bắt nhịp và ít tính giai điệu, tuyệt nói bí quyết khác, thời gian nào nó cũng chỉ bên trên một giai điệu, do thế vai trò của chính nó là để bắt nhịp, tức là vai trò tiết tấu. Còn khổ xô vào Quảng Bình quê ta ơi, “khoan khoan hò khoan” cũng xong xuôi vai trò tiết tấu, nhưng lại lại được hát trên nhiều độ cao khác nhau. Chuyên môn này ta tìm kiếm thấy vào một điệu hát Chầu văn hết sức quen biết là đoạn chèo thuyền trong giá cô Bơ Thoải.

Lúc tôi học tập nhạc bố tôi tất cả bảo tôi: “Hát văn rất đẹp lắm, có những bài giai điệu thiệt uyển chuyển quyến rũ và mềm mại chứ không hẳn là nhịp điệu, cố kỉnh mà nó đưa được các cụ đồng vào tâm trạng nhập được thần linhCon đi nghiên cứu và phân tích Hát văn đi”. Lúc nghe tới giai điệu bài bác Quảng Bình quê ta ơi, tôi thiết yếu không nghĩ về tới bài bác Cờn Xuân trong giá bán cô Chín, mặc dù rất có thể khó chứng tỏ một biện pháp khoa học là có nhân tố liên quan. Nhưng các bạn thử suy ngẫm về cấu trúc phát triển giai điệu nhưng mà xem: cũng đa số ca từ được hát trên nhì – cha nốt luyến, cũng chiếc chảy luyến láy do vậy trên một âm vực thiệt rộng… phiên bản Cờn Xuân không được gọi là 1 làn điệu (trên đó hoàn toàn có thể hát được không ít lời), cơ mà nó chỉ được hát trên giá cô Chín nhưng thôi.

Ngoài ra, ta chăm chú thêm một điểm ở đấy là phần đệm trong phiên bản thu đầu tiên năm 1966 cùng với ca sĩ Kim Oanh cũng gợi những tới phong cách đệm đàn nguyệt của Hát văn cổ, kết hợp với việc áp dụng bộ phách của Hò khoan Lệ Thủy (phách cũng là một trong những nhạc vậy trong Hát văn).

Và tôi xin trao độc giả mảnh ghép sau cùng của phần so sánh này: năm 1963, vài tháng trước lúc tôi ra đời, chị em tôi tất cả đón một bà cụ tới phụ giúp trông tôi trong khi bố đi thực tế và bà mẹ đi trực quanh năm. Bà cố kỉnh này là người có đồng, vẫn đi hầu tuy nhiên hầu trơn bị cấm trong thời gian chiến tranh khó khăn đó. Tôi chắc chắn rằng đấy là dịp ông được tiếp xúc chuyên sâu với nhạc Chầu văn.

Những nhân tố đẹp và đặc trưng ở Quảng Bình như là những địa danh thân mật nhất tại đây được hát lên, những các từ "bao thích thương", "dạt dào tình quê", cách xử lý ca tự gợi phải âm điệu tiếng Quảng... đó là những cụ thể đã tạo cho hồn xứ Quảng của bài hát. Giọng hò Lệ Thủy là giữa những yếu tố gây cảm xúc cho nhạc sĩ, tên điệu hò ấy được xướng tên trong bài bác để biến hóa bất hủ, tuy vậy Hoàng Vân không đi theo con đường dễ dàng, lấy âm hưởng của Hò Lệ Thủy để biến đổi Quảng Bình quê ta ơi.

Thay lời kết

Hoàng Vân không bao giờ tái hiện với copy dân ca một cách thô thiển, ông sử dụng dân ca tựa như con tằm ăn uống dâu rồi nhả ra tơ. ý muốn hiểu nhạc của ông phan xuân cần cẩn trọng tách lớp, phân tích từng câu từng chữ mới cũng chỉ đọc được một phần. Chính vì vậy, tôi cho là việc khẳng định Hoàng Vân rước làn điệu như thế nào từ nguồn dân ca trong sáng tác của ông trọn vẹn không phải là việc dễ, mặc dù trong Quảng Bình quê ta ơi tuyệt trong không ít tác phẩm mang âm hưởng dân ca của ông.

Đây là một tác phẩm thật cạnh tranh phân tích bởi vì nó tích tụ nhiều ẩn lốt trong ngôn ngữ nghệ thuật: tính kịch, giải pháp sử dụng ngữ điệu âm nhạc dân gian một cách vô thuộc tinh tế, kỹ thuật kiến thiết giai điệu tất cả tính hàn lâm, năng lực “đùa nghịch” với vết giọng và ca từ… bài toán tinh kết tài năng sáng sản xuất trên nền xúc cảm sâu sắc chính là những nhân tố đã làm nên phong cách nhạc Hoàng Vân. Ở đây, phong cảnh kỳ vĩ của thức giấc đã đến nhạc sĩ gồm có rung động đến tận lòng lòng, nhất là khi không lâu sau khoản thời gian ông vào thực tế, tất cả bị càn nát thành tro bụi trong những ngày đầu của leo thang cuộc chiến tranh với đế quốc Mỹ sau sự khiếu nại Vịnh phía bắc năm 1964. Fan nhạc sĩ trẻ vẫn chộp được phút xuất thần chấp cây bút cho tác phẩm này với vớ cả năng lực sáng tác của mình.

Bao trùm trên nền kỹ thuật và học thuật mà tín đồ ngoại đạo không cần biết đến, những xúc cảm không thể so sánh của nhạc sĩ về Quảng Bình đã hình thành hồn của thành phầm này, ông đang qua nó truyền dành được tình yêu thương Quảng Bình của chính bản thân mình vào khán thính giả, dù họ bao gồm là fan Quảng Bình hay không. Đây cũng chỉ với một nội dung bài viết thử giải thuật một vật phẩm đi qua thử thách của thời gian. Tôi viết bài xích này sẽ sở hữu hai yếu hèn tố nhà quan: nhạc sĩ Hoàng Vân là phụ vương tôi và tôi là người nghiên cứu và phân tích về Hát văn. Vậy mong muốn bạn đọc lọc mọi yếu tố rất có thể có và có thể bị tác động bởi hai điểm đó để cảm nhận thêm các phần phân tích khách quan tuyệt nhất của bài viết.

Hy vọng một vài ba yếu tố giải thuật trên để giúp đỡ thêm chúng ta gần xa hiểu thêm vì sao Quảng Bình quê ta ơi lại có sức sống mãnh liệt như vậy, với sẽ yêu thương Quảng Bình quê ta ơi hơn khi nào hết.

Paris, tháng 7 năm 2019

Về tác giả:

Lê Y Linh là nhà phân tích âm nhạc dân tộc bản địa học, chuyên gia về tín ngưỡng Tứ tủ và nhạc chầu văn. Luận văn tiến sỹ của chị bảo đảm an toàn tại trường Sorbonne, Paris, Pháp năm 2012 có tiêu đề Cung văn với điện thần (Le maîtrê et les génies) đã có được Nhà xuất bạn dạng Khoa học xã hội cùng Hội nghệ thuật dân gian dịch, cải biên và xuất phiên bản năm 2015.

Từ ngày nhạc sĩ Hoàng Vân khuất năm 2018, chị cùng em trai là nhạc trưởng Lê Phi Phi tham khảo và bảo tồn khối tác phẩm mập mạp của phụ thân mình và lập một bảo tàng số trên trang web mang thương hiệu ông www.hoangvan.org