Từ năm 2012, các đập thủy điện trung hoa giữ ngày càng các nước, làm cho hạ lưu sông Mekong thô hạn hơn.

Bạn đang xem: Các đập thủy điện trên sông mê kông


Nghiên cứu của Mỹ tố đập TQ lưu giữ nước sông Mekong trong mùa hạn hệ thống đập nước của trung hoa ở thượng mối cung cấp sông Mekong đã gây ra tình trạng hạn hán kỷ lục nghỉ ngơi hạ lưu vào thời điểm năm ngoái, nhưng Bắc tởm đổ lỗi cho lượng mưa thấp.

Một nghiên cứu và phân tích ở Mỹ mới đây hé lộ thêm về đợt khô hạn bất thường vào mùa mưa năm ngoái ở hạ lưu sông Mekong, khiến cho mực nước xuống phải chăng kỷ lục hồi tháng 7/2019.

*

Các đập thủy điện trên dòng bao gồm sông Mekong, bao hàm đã quản lý và vận hành (đen), lên kế hoạch (trắng). Ảnh: Viện Stimson.

Trong thời gian đó, trong cả khi sinh sống hạ lưu lại khô hạn, thượng mối cung cấp sông Mekong vẫn có dòng tung lớn. Nhưng các đập thủy năng lượng điện của trung hoa đã giữ gìn lượng nước cao kỷ lục, tới mức mực nước tại Thái Lan không thể tăng vào cả 6 mon mùa mưa 2019.

Ngày 7/5, những nhà phân tích đã có buổi họp báo nhằm phân tích thêm. Họ cho thấy dòng chảy sống hạ lưu sẽ trở nên không bình thường từ 2012, năm chấm dứt đập thủy điện lớn nhất của Trung Quốc, tác động hệ sinh thái xanh và sinh kế sinh sống hạ lưu.

Phát hiện nay của nhóm xác nhận điều mà một trong những bên đã nghi ngại từ trước về các đập thủy năng lượng điện Trung Quốc.

Họ cũng lôi kéo Trung Quốc rõ ràng về tài liệu giữ nước, xả nước ở các đập thượng nguồn, vốn đang bị giữ kín “như vỏ hộp đen”.

Các đập trung hoa giữ lượng nước kỷ lục

Các nhà nghiên cứu của Eyes on Earth, tổ chức triển khai chuyên tư vấn về nước, dùng dữ liệu độ độ ẩm ở thượng nguồn, đo được nhờ vệ tinh, để mô rộp mực nước “tự nhiên” lúc xuống cho tới hạ lưu - tức mực nước nếu không tồn tại sự can thiệp như thế nào đến mẫu chảy, chẳng hạn đập thủy điện ở thượng nguồn.

Độ ẩm ở thượng nguồn vẫn là do những yếu tố như mưa với tuyết tan.

*

Đường màu xanh lá cây là mực nước “tự nhiên” ở bên dưới hạ lưu, nếu không tồn tại sự can thiệp của các đập thủy điện ở thượng nguồn. Ảnh: Viện Stimson.

Mực nước “tự nhiên” theo mô rộp sẽ được đối chiếu với mực nước thực tế ở trạm đo của Ủy hội sông Mekong (MRC) ngơi nghỉ Chiang Saen, Thái Lan. Đây là trạm xa nhất ở hạ lưu đi lên phía thượng nguồn, gần với biên giới Trung Quốc.

Nhóm nghiên cứu sẽ coi mực nước thực tiễn khác đi bao nhiêu so cùng với mực nước “tự nhiên”, nhờ vào đó xác định tác động của các đập thủy điện china lên cái chảy sinh hoạt hạ lưu, vào một trong những thời điểm độc nhất vô nhị định.

Với dữ liệu từ thời điểm năm 1992 mang đến 2012, mực nước “tự nhiên” theo mô phỏng và mực nước thực tế ở trạm Chiang Saen hơi trùng khớp, cho biết thêm tính chính xác của tế bào hình. Cả nhì mực nước “tự nhiên” và thực tiễn đều tột đỉnh rồi xuống lòng theo mùa mưa - mùa khô.

*

So với mặt đường màu rubi là mực nước thực tế, mực nước “tự nhiên” theo mô bỏng (đường màu sắc xanh) khá trùng khớp, so với dữ liệu 1992-2012. Ảnh: Viện Stimson.

Nhưng từ năm 2012, mực nước thực tiễn lên xuống không bình thường hơn, nhiều giai đoạn lên xuống không áp theo mùa mưa - mùa khô, với cũng không xấp xỉ lớn như mực nước “tự nhiên”.

Đáng chú ý, từ năm 2012, mực nước thực tế tối đa vào mỗi mùa mưa (từ khoảng tầm tháng 5) hầu như thấp hơn đáng kể so với mực nước “tự nhiên” thời gian đó (cũng vẫn ở đỉnh).

Nói bí quyết khác, trong 8 năm qua, vào mỗi mùa mưa, hạ giữ sông Mekong nhìn chung đã khô hạn hơn so với nếu không tồn tại các đập Trung Quốc.

*

Từ 2012, mực nước thực tế (màu vàng) hay thấp rộng mực nước “tự nhiên” theo mô phỏng vào từng mùa mưa. Khoảng đậm là lượng nước giữ lại, khoảng nhạt là ít nước xả ra. Ảnh: Viện Stimson.

Năm 2012 cũng chính là năm kết thúc đập thủy năng lượng điện Nọa Trát Độ (Nouzhadu) ở thượng nguồn, hiện là đập lớn số 1 của trung quốc trên dòng Mekong (công suất 5.850 MW cùng lượng duy trì nước lên tới mức 27 tỷ m3).

Kể từ bỏ đó, số lượng nước mà các đập trung hoa giữ lại tăng đáng chú ý so với trước.

*

Đập china giữ những nước tới cả mực nước tại thailand từ mùa thô sang mùa mưa 2019 cũng tất yêu tăng lên. Ảnh: Viện Stimson.

Sự háo nước so với thông thường ở hạ lưu tăng lên đỉnh điểm vào lần khô hạn năm ngoái, vào thời hạn vốn buộc phải là mùa mưa của năm.

Dữ liệu của Eyes on Earth cho thấy thêm thượng mối cung cấp sông Mekong vẫn đang còn lượng mưa trên trung bình, nhưng các đập của trung quốc đã giữ giàng lượng nước kỷ lục, đến cả mực nước thực tế ở trạm Chiang Saen, xứ sở của những nụ cười thân thiện thái lan còn giảm đi so với mùa thô ngay trước kia - “điều chưa từng xảy ra”, theo Brian Eyler, người có quyền lực cao Chương trình Đông phái nam Á của Viện Stimson, tổ chức triển khai ở Mỹ cũng vừa ra một báo cáo dựa trên dữ liệu từ Eyes on Earth.

Kết quả, trong thời điểm tháng 7/2019, đất nước xinh đẹp thái lan phải điều quân đội nhằm đối phó cần thiết với hạn hán trước đó chưa từng có ở những tỉnh đông bắc.

Ở Campuchia, các cộng đồng đánh cá dọc hải dương Hồ ghi dấn lượng cá đánh bắt cá được giảm 80-90%.

*

Năm 2019, vùng hạ lưu sông Mekong đang ghi thừa nhận đợt hạn hán kỷ lục trong tầm 50 năm. Ảnh: AFP.

Chưa rõ hết tại sao đợt hạn kỷ lục 2019

Ông Brian Eyler nói rõ nghiên cứu này nhằm mục đích mục đích cung ứng dữ liệu cho các chính tủ và giới siêng gia.

*

Dữ liệu của Eyes on Earth cho biết thượng mối cung cấp sông Mekong vẫn đang còn lượng mưa trên bình thường, còn hạ lưu bao gồm lượng mưa thấp rộng bình thường. Ảnh: Viện Stimson.

Somkiat Prajumwong, Tổng thư cam kết Văn chống Tài nguyên Nước Thái Lan, nói: "Hiện shop chúng tôi chưa rõ nguyên nhân của dịp hạn. Nguyên nhân ban sơ là đổi khác khí hậu, nhưng tại sao chính vẫn chưa được xác định". Ông đề nghị nghiên cứu và phân tích chung thêm với Trung Quốc.

Một nghiên cứu và phân tích trước đây ước tính mẫu chảy từ china đóng góp tới 40% mẫu chảy ngơi nghỉ hạ lưu giữ vào mùa khô.

Xem thêm: Một Người Mang Cam Đi Bán - Một Người Mang Một Thúng Cam Đi Bán

Chính phủ china phản bác nghiên cứu và phân tích của Eyes on Earth và nói tại sao là hạn hán.

Tuy vậy, Mỹ đã chỉ trích Bắc khiếp đang kiểm soát và điều hành dòng sông. Năm ngoái, ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo quy trọng trách cho trung hoa trong việc gây ra hạn hán sinh sống hạ lưu lại sông Mekong.

Khu vực đồng bởi sông Cửu Long rất có thể bị ảnh hưởng lớn nếu loại chảy bị bớt đi. “Nước đại dương sẽ vào sâu hơn, đã dẫn đến sự việc xâm nhập mặn, thách thức cho nông nghiệp & trồng trọt và gây vây cánh lụt”, ông Eyler nói.

“Rõ ràng đập của trung quốc có tác động đến các quá trình sinh thái của cả khối hệ thống sông Mekong - đầy đủ quá trình đặc trưng quan trọng cho việc ổn định tài chính của hạ lưu, nhưng nếu bị cách biệt sẽ là thách thức lớn cho những nước”.

Dòng chảy xuống hạ lưu có theo cá và phù sa. Trong đó, phù sa sẽ giúp các khu vực ở lưu trở đề nghị “chắc” hơn, giảm đi sự sụt lún được dự kiến do thay đổi khí hậu.

*

Đập thủy điện Đại Triều tô được thi công trên sông Mekong đoạn chảy qua thức giấc Vân Nam, Trung Quốc. Ảnh: AP.

Thêm thông tin về những đập Trung Quốc

Dù không phân tích và lý giải nguyên nhân lần hạn năm 2019, đóng góp lớn số 1 từ nghiên cứu và phân tích của Eyes on Earth là việc minh bạch, lộ diện tác động của các đập thượng mối cung cấp tới hạ lưu, vào bối cảnh china vẫn tự chối share dữ liệu duy trì nước và xả nước, theo đội nghiên cứu.

Ông Brian Eyler nói điều quan trọng đặc biệt nhất ở nghiên cứu và phân tích này là cho thấy thêm “thời kỳ bí mật sẽ kết thúc” so với các đập thủy điện ở thượng mối cung cấp sông Mekong.

“Trong nhiều thập kỷ, thông tin của china về buổi giao lưu của các đập với lượng nước xả ra y như chiếc ‘hộp đen’ cùng không được share thường xuyên với các nước hạ lưu”, ông Eyler nói. “Cách duy nhất để hiểu thêm về các đập đó là thông qua ảnh vệ tinh”.

Trung Quốc cũng không thông báo gì về câu hỏi xây dựng những đập thủy điện trước đập Nọa Trát Độ, xong xuôi năm 2012, theo ông Eyler.

*

Một ngư dân tại kè sông gần nống Khai, xứ sở của những nụ cười thân thiện thái lan ngày 10/1. Ảnh: Reuters.

Các chuyên gia tại buổi họp báo mang đến rằng cách thức nghiên cứu vớt của Eyes on Earth (đo độ ẩm, cầu tính loại chảy “tự nhiên”) là phương thức giá rẻ, giúp cơ quan ban ngành và giới học giả những nước hạ lưu tất cả thêm sự sáng tỏ về ảnh hưởng của các đập thượng mối cung cấp sông Mekong.

“Điều này hoàn toàn có thể gây sức nghiền lên china phải chia sẻ thêm dữ liệu, tuyệt khuyến khích Trung Quốc giảm sút tình trạng hạn hán tuyệt đỉnh trong tương lai” đến vùng hạ lưu, Jake Brunner, Trưởng team IUCN (Liên minh quốc tế bảo đảm thiên nhiên), quanh vùng Đông Dương, nói tại buổi họp báo ngày 7/5. “Việt Nam bao gồm nguồn lực kỹ thuật để vận dụng technology này. Tài liệu là dữ liệu công khai”.

"Trung Quốc chưa chia sẻ dữ liệu về dòng chảy với các chính che và xã hội ở hạ lưu”, David Wood, giảng viên ĐH Mae Fah Luang, Thái Lan, trả lời sau một hội thảo gần đây về ảnh hưởng tác động của đập thủy điện mang lại ĐBSCL.

“Để giữ lời hứa "một gia đình" mà Đại sứ quán china tại đất nước xinh đẹp thái lan từng nói, china nên cai quản các đập thủy năng lượng điện ở thượng mối cung cấp sao cho… ảnh hưởng tác động tối thiểu đến những nước hạ lưu".

*

Thông cáo ngày 30/4 của Ủy hội sông Mekong cho biết thêm Mực nước ở phần lớn lưu vực sông Mekong đang trở lại bình thường sau lúc xuống phải chăng kỷ lục trong mùa khô hạn lâu năm vừa qua. Ảnh: Ủy hội sông Mekong.

Cần chăm chú các đập thủy điện ở hạ lưu

Ngoài những đập thủy điện ở thượng nguồn, khoanh vùng ĐBSCL sẽ còn bị tác động lớn vì nhiều đập thủy năng lượng điện khác nghỉ ngơi hạ lưu, cả dòng chủ yếu và những nhánh sông, theo các chuyên gia.

Hiện tại, trên khắp lưu giữ vực, Lào đang sẵn có 64 đập thủy điện sẽ xây dựng, và 301 sẽ lên kế hoạch. Campuchia có 1 đang kiến thiết và 66 lên kế hoạch, còn china có 8 đập thủy điện đã lên kế hoạch, theo con số của Viện Stimson.

*

Số đập thủy điện của những nước, thuộc các nhóm “đã hoàn thành”, “đang xây dựng”, với “lên kế hoạch” (từ trên xuống). Ảnh: Viện Stimson.

“Những nhỏ đập này dự con kiến sẽ cung cấp điện… bọn họ có quyền của người tiêu dùng điện so với các nhỏ đập này”, Ngụy Thị Khanh, giám đốc điều hành Trung tâm cải cách và phát triển Sáng tạo nên Xanh (GreenID), cho thấy thêm tại cuộc họp báo ngày 7/5. “Thái Lan vừa mới đây quyết định không mua điện từ một số trong những con đập, khiến việc gây ra bị dứt lại”.

*

Các đập thủy năng lượng điện ở hạ lưu lại sông Mekong, bao hàm “đang hoạt động” (xanh đậm), “đang xây dựng” (xanh nhạt), và “lên kế hoạch” (da cam). Ảnh: Cuốn sách Last Days of the Mighty Mekong, tác giả Brian Eyler.

“Cần điều phối chế độ chiến lược nghỉ ngơi tầm không hề nhỏ để đảm bảo bình an nguồn nước, bình yên năng lượng, để cứu vãn được ĐBSCL”, bà Khanh nói thêm. “Nếu phù sa mất đi đang dẫn đến sụt lún”.

Đang có chuyển đổi trong sự cỗ vũ của Thái Lan so với các đập thủy năng lượng điện trên dòng bao gồm Mekong, theo ông David Wood.

10 năm trước, đất nước thái lan ủng hộ, cung cấp vốn nhằm xây đập Xayaburi. Sát đây, vị phản đối từ fan dân địa phương, Thái Lan lắc đầu ký phù hợp đồng download điện so với đập Pak Beng.

Thái Lan cũng dừng bài toán cho nổ đá dọc theo 100 km sông Mekong, vì nhiều cuộc biểu tình cho rằng kích nổ vì thế sẽ giảm lượng cá, tác động sinh kế.

Nghiên cứu giúp của Ủy hội sông Mekong, thực hiện từ năm 2012-2017, cho thấy các dự án công trình đập sinh sống dòng thiết yếu và nhánh sông, xây đắp từ nay cho tới 2040, đang “đe dọa nghiêm trọng hệ sinh thái, kinh tế tài chính và bình an lương thực vào vùng”, theo bản tóm tắt được công bố bởi International Rivers, tổ chức bảo đảm các chiếc sông và xã hội ven sông.

Theo đó, các đập này sẽ giảm lượng phù sa xuống phía đồng bằng châu thổ tới 97%. Hệ thủy sinh có khả năng sẽ bị giảm 35-40% vào thời điểm năm 2020, với 40-80% vào năm 2040. Mối cung cấp cá ở Việt Nam có thể giảm 30%.

Theo ông Wood, lượng phù sa giảm sút sẽ làm sút sản lượng gạo. Ko kể ra, còn tồn tại mất non về phương diện xã hội (sinh kế, di cư) hay môi trường thiên nhiên (mất rừng, mất nhiều chủng loại sinh học, xói mòn bờ sông).